Πέμπτη, 7 Ιουλίου 2011

Νεοφιλελευθερισμός (1ο μέρος)

Η λέξη «νεοφιλελευθερισμός» (neoliberalism) πρέπει πλέον να αρχίσει να μας απασχολεί όλους σοβαρά. Ο λόγος είναι ο νεοφιλελευθερισμός πλέον άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά(νομοθετήσεις) σε ανεπτυγμένες οικονομίες όπως είναι η χώρα μας.

Καταρχήν πρέπει να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι άλλο ο «φιλελευθερισμός» και άλλο ο «νεοφιλελευθερισμός». Η αγγλική ορολογία ξεχωρίζει με σαφήνεια τα δύο αυτά είδη πολιτικών ιδεολογιών. Οι σύγχρονοι φιλελεύθεροι (liberals) είναι αυτοί που εμμένουν στην ενότητα ελευθερίας και ισότητας και υποστηρίζουν το κράτος πρόνοιας. Οι νεοφιλελεύθεροι (libertarians) είναι αυτοί που επιμένουν μονόπλευρα στην ατομική, ιδίως οικονομική ελευθερία ως απουσία κρατικών επεμβάσεων. Ας σημειωθεί ότι ο όρος «φιλελεύθερος», ακριβώς επειδή οι liberals εμμένουν στην κοινωνική ισότητα ως απαραίτητο συνοδό της ελευθερίας, στις αγγλόφωνες χώρες σημαίνει κάτι σαν αριστερός ή αριστερίζων. Μάλιστα ο Ελληνοαμερικανός Μάικλ Δουκάκης έχασε τις εκλογές για το αξίωμα του προέδρου των ΗΠΑ το 1988 επειδή δεν αντέδρασε έγκαιρα και με τον κατάλληλο τρόπο όταν ο αντίπαλός του Μπους τον χαρακτήρισε φιλελεύθερο (ο Μπους το εννοούσε βεβαίως ως μομφή, ενώ ο Δουκάκης ως κάτι το θετικό, για το οποίο δεν έκρινε αναγκαίο να δώσει εξηγήσεις) ενώ ακόμα πιο πρόσφατα ο Μπάρακ Ομπάμα θεωρήθηκε και αυτός ως liberal και τον αποκαλούσαν υποτιμητικά ως σοσιαλδημοκράτη.


Ο νεοφιλελευθερισμός, που ορισμένες φορές αποκαλείται και ως νεοκλασικός φιλελευθερισμός (neoclassical liberalism), αναφέρεται σε μια αναβίωση του οικονομικού φιλελευθερισμού, που έλαβε χώρα από τη δεκαετία του 1970 και έπειτα. Ο νεοφιλελευθερισμός έχει αντεπαναστατικό χαρακτήρα: στόχος του είναι να συγκρατήσει, και αν είναι δυνατό, να αναστρέψει τη ροπή προς τη «μεγάλη» διακυβέρνηση και την παρέμβαση του κράτους, που χαρακτήρισε το μεγαλύτερο μέρος του 20"" αιώνα.

Ο νεοφιλελευθερισμός είχε τον μεγαλύτερο αρχικό αντίκτυπο στα δύο κράτη, στα οποία οι οικονομικές αρχές της ελεύθερης αγοράς είχαν πιο γερά θεμέλια, κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, δηλαδή στις ΗΠΑ και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, στην περίπτωση του «θατσερισμού» (Thatcherism) στη Βρετανία και του «Ρηγκανισμού» (Reaganism) στις ΗΠΑ, ο νεοφιλελευθερισμός αποτέλεσε τμήμα ενός μεγαλύτερου, ιδεολογικού προγράμματος της νέας δεξιάς, που προσπάθησε να συνδυάσει τη laissez-faire οικονομία με μια κατά βάση συντηρητική κοινωνική φιλοσοφία. Πολλοί υποστηρίζουν εσφαλμένα ότι, ο νεοφιλελευθερισμός είναι απλά ένα κομμάτι της νέας δεξιάς. Όμως έχει διαμορφωθεί από ευρύτερες δυνάμεις, ιδιαίτερα αυτές της οικονομικής παγκοσμιοποίησης, και έχει ασκήσει επίδραση πάνω στα φιλελεύθερα και σοσιαλιστικά κόμματα, όπως και στα συντηρητικά, φαινόμενο που επεκτάθηκε και πέρα από την Άγγλο-Αμερικανική του πατρίδα. Εμείς το ζούμε πλέον σήμερα όπου ένα κεντροαριστερό κόμμα, με σοσιαλδημοκρατικές ιδέες εφαρμόζει με το πιο στυγνό τρόπο τον νεοφιλελευθερισμό.

Ο νεοφιλελευθερισμός ισοδυναμεί με μια εκδοχή φονταμενταλισμού της αγοράς. Η αγορά θεωρείται πως είναι ηθικά και πρακτικά ανώτερη της διακυβέρνησης και κάθε μορφής πολιτικού έλεγχου. М' αυτήν την έννοια, ο νεοφιλελευθερισμός υπερβαίνει την κλασική οικονομική θεωρία. Για παράδειγμα, μολονότι ο Adam Smith δικαίως θεωρείται πατέρας της οικονομίας της αγοράς, ο ίδιος αναγνώριζε τα όρια της αγοράς και σαφέστατα δεν υποστήριξε ένα σκληρό πρότυπο της ανθρώπινης φύσης που να μεγιστοποιεί τη χρησιμότητα. Από τη νεοφιλελεύθερη προοπτική, τα ελαττώματα της διακυβέρνησης είναι πολλά και διάφορα. Μέντορες του νεοφιλελευθερισμού θεωρούνται οι οικονομολόγοι της ελεύθερης αγοράς, όπως ο Αυστριακός Friedrich von Hayek και ο Αμερικανός Milton Friedman , είναι αυτοί όπου επιτέθηκαν στον οικονομικό ρόλο της διακυβέρνησης και στα ελαττώματα της.

Συνεχίζεται….

Σημ: Χρησιμοποιούμενη βιβλιογραφία το «Πολιτικές Ιδεολογίες» του Andrew Heywood των εκδόσεων Επίκεντρο.

Airwings

1 σχόλιο:

  1. Ο ΚΟΜΜΑΤΙΚΟΣ ΚΡΑΤΙΚΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΣ ΟΔΗΓΗΣΕ ΣΤΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΟΧΙ Ο ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΣ,Ο ΟΠΟΙΟΣ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΕ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ!

    ΑΣΕ ΤΗΝ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ ΤΩΝ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΚΡΗ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή